Alderaketa teknikoa hotza eta zuhurra izaten da, ebidentzia ugarirekin eraikitzen dena. Alor emozionala beroa da, sentimenduek eta bizi-esperientziak baldintzatuta. 2011n A15 eta N1 errepidearen arteko lotunea amaitu gabe geratu zen: behin-behineko soluzioa zela adierazi duen orduko Foru Diputatuak. Eta, bitartean, urte asko igaro dira eta errepidearen arazoari ez zaio irtenbiderik eman. Baina gainerako afekzioei ere arreta handirik ez zaio jarri. Azken sasoi honetan ekin diote zarata uxatzeko panelak jartzeari. Baina toki jakinetan. Buruntzan, Bazkardon... urteak joan eta urteak etorri zarata pairatzen eta kutsadura irensten ari dira. Horrexegatik, batek baino gehiagok nekez ulertzen zituen Alvaro Zumelaga Sestra enpresako ordezkariaren azalpenak. Hark alor teknikoa azaldu zuen, baina ariketa nekeza da hori afera minez bizi duen bizilagunaren aurrean.
Herri-bilera bat egiten denean horrelakoak gerta daitezke, auziak sortzen duen atxikimenduaren arabera. Eta, gaia, gori-gori dagoela argi geratu zen. Andoaingo Plataformak defendatzen dituen tesiak argudio ezberdinekin entzun ziren. Baina, kontrara, saihesbidea txikizioarekin alderatzen zuten iritzia ere entzun zen. Finean, talde terapia handi modukoa izan zen Basteron bizi izandakoa. Jon Unanue aurkezleak asmatu zuen emozioek eragin nabarmena zuten galde-erreguen txanda bideratzen. 2025era iritsita, hamarkadatan pilatutako minetik hitz egiten duten hainbat bizilagunek aukera horiek baliatzen dituzte euren eguneroko itogarriaz jendaurrean jarduteko.
Amaiera aldera, Andoni Alvarez alkateak adierazi zuenez, datozen hilabeteetan egitasmoak aztertzeko hitzaldiak antolatuko dituzte eta, erantsi zuenez, herritarrek foro horietan informazioa jasotzeko eta parte hartzeko aukera izango dute. Adituena fasea iristear da, beraz. Behin hori igarota, udazkenerako, Gobernu taldeak iritzia eskatzeko prozedura martxan jarri nahi du.
Balorazio teknikoa
Ezer baino lehen, zehaztapen bat egitea komeni da. Eta ez da txikikeria. Galde-erreguen atalean, herritar batek hizlariari Sestraren azterketak puntuazio onena ematen zion "Lazoaren" aukeraz galdetu zion, herritar hori Gipuzkoako Foru Aldundiaren aukera hori zela baieztatzen ariko balitz bezala. Eta, ezustean, Alvaro Zumelagak harridura aurpegia jarri zuen Gipuzkoako Foru Aldundiaren egitasmoren berri ez zuela adieraziz. Alegia, aurreko astean aurkeztu zen "Lazo" horren informaziorik ez zuela esan zuen.
Bada, honaino iritsita, komeni da Bastero Kulturguneko hitzaldiaren muina zehaztea: Sestrak, Andoaingo Udalaren eskariz, N1 eta A15 errepideen lotunea konpontzeko azterlan konparatiboa egin du. Harira joanda, hiru egitasmo aztertu dituzte dozenaka parametro erabilita. Egitasmoak, esan bezala, hiru dira: lehena, udalerritik errepidea urrunduko lukeen saihesbide hobetua; bigarrena, lazoa izenekoa (baina ez Aldundiak aurkeztu duena, Sestrak aurretik txosten honetarako garatu duena baizik); eta, hirugarrena, lehen bi proiektuen aldaera mixtoa. Puntuaketa egiteko, esan bezala, parametro ugari aztertu dituzte lau ataletan sailkatuta: bat, alor teknikoa; bi, udalerrian eta herritarrengan duen eragina; hiru, ingurumena; eta, lau, kostu ekonomikoa.
2011ko saihesbide eguneratuak 5,6ko puntuaketa lortu du, lazoa izenekoak 5,8koa eta bien arteko lanketa mixtoak, aldiz, 5,2koa.
Galde-erreguen atalean azterlanari buruzko interpelazioak ez ziren gutxi izan.
Udalerriaren ikuspegitik, akaso, saihesbidea izan daiteke aukera egokia. Baina ingurumenaren eta kostuen ikuspegitik, Zumelagak behin eta berriro errepikatu zuen hori ez zela aukera onena.
Luze jo zuen saioak, iluntzeko 19:00tan hasi eta gaueko 21:00tan amaitu baitzen aurkezpena. Eta ezin aipatu gabe utzi ekitaldiak piztu zuen ikusmina: ekitaldi-aretoa jendez bete zen eta erakusketa-aretoan jarri zuten bigarren gelan ere herritar ugarik pantaila bidez jarraitu zuen aurkezpen-ekitaldia. Gaiak interes bizia pizten du andoaindarren artean. Eta orain, zer? Errepidea urrundu ala ez, hortxe egongo da eztabaidaren muina datozen hilabeteetan. Badira hori ingurumenaren ikuspegitik txikiziotzat hartzen duten ahotsak. Baina badira beste batzuk, saihesbidearen eskaera historikoari eutsi nahi diotenak. Eta horiek Andoaingo Plataformaren baitan antolatzen dira.
Horien artean bi iritzi azpimarragarriak izan ziren. Andoni Etxezarreta arkitektoa da, eta honakoa adierazi zuen: "azterlan serio bat dugu eta saihesbidea aukeratzat hartzen da. Orain arte aukera hori ukatu egiten zen eta, orain, badakigu aukeren artean bat izan daitekeela". Udal langile izandako Ana Sanzek herritar askoren eskaera historikoa laburbildu zuen: "andoaindarrok urteak daramagu lurraldeko egitasmo estrategikoak finantzatzen. Milioika euro gastatu dira inguruko udalerrietan errepidea herrigune horietako biziguneetatik aldentzeko. Ezin digute aukera hori ukatu andoaindarroi. Andoaingo herriaren txanda iritsi da. Gure aukera heldu da".
Eskumena, azken hitza, Gipuzkoako Foru Aldundiarena da eta erabakia hartzea erakunde horri dagokio. Andoaindarron ahotsa askotarikoa da baina ezin uka udalerria zeharkatzen duen errepidearen gaindimentsioak herrikide asko asaldatzen duela, oraindik orain.