Taldeak adierazi duenez, uztailean egin zuten eskaera Arartekoarekin biltzeko, Felix Urkola Gipuzkoako Foru Aldundiko Azpiegituren zuzendariak eta Eider Mendoza Diputatu Nagusiak "N-1 eta A-15 errepideak Bazkardo eta Sorabilla artean integratzeko plana"ren gaineko azalpenak Basteron eman ostean.
Aurkezpen hark ezinegona eragin zion herritarren talde horri: “Basteron egindako topaketa horretan egiaztatu ahal izan zen Gipuzkoako Foru Aldundiak "Lazoa" izeneko proiektua eraikitzeko asmoari eusten ziola, N-1 eta A-15 errepideen arteko loturaren zati gisa, bertan zeuden herritarrek adierazitako kezka nagusiak kontuan hartu, erantzun eta aintzat hartu gabe”. Gehitu dutenez, “beste behin ere, andoaindarrei eta haien kezkei entzun eta kasu egin beharrean, proiektu defendaezina -jada erabakita zegoena- defendatu nahi izan zuten, herritarren eskubideak aldez aurretik pentsatutako inposaketa baten bidez murriztuz”.
Hiru gai helarazteko asmoz
Osteguneko bileran, “funtsezko hiru gai” helaraziko dizkiote Mikel Mancisidor de la Fuente Arartekoari, taldeak jakinarazi duenez.
Lehendabizi, "Gipuzkoako biribilgunea" izeneko bide-azpiegituraren garapenaren historikoa azalduko diote: hots, “irizpide nagusiak, kostu ekonomikoak eta helburuak”. Taldeak gogorarazi du, 2009an, N-1 eta A-15 errepideen arteko lotura, “Andoainen, garai hartako foru-arduradun nagusiarentzat, Olano jaunarentzat, azpiegitura hori amaitzea zela. Gipuzkoako Foru Aldundiaren arabera, obra horren helburuak "errepide-sare zirkular azkarra eta gaitasun handikoa zen, eskualde nagusiak lotzen zituena, pasabideetako trafikoa errazten zuena, bide-segurtasuna hobetzen zuena, udalerriak hobeto lotzen zituena eta hiriguneak trafikotik deskongestionatzen zituena".
Taldearen hitzetan, "Gipuzkoako biribilguneak" izeneko egitasmoak, “ia 100 kilometroko luzerarekin, ia 3.000 milioi euroko kostua izan zuen foru-kutxetan, hau da, 30 milioi euro inguru kilometroko”.
Helburu eta kostu horiek kontuan hartuta, Andoainek eta andoaindarrek ingurumenaren aldetik iraunkorra den bide-azpiegitura bat merezi dutela adierazi du taldeak, “Bordaberriko industrialdearen hegoaldean dauden pertsonen baliabideak eta interesak errespetatuko dituena, igarotze trafikoa erraztuko duena, bide-segurtasuna hobetuko duena eta hiri-bilbea deskongestionatuko duena. Are gehiago kontuan hartuta 2011n Andoaingo saihesbidea eraikitzeko lizitazioaren zenbatekoa 120 milioi eurokoa zela 3 kilometroko tarte baterako eta bere konexioetarako, eta kopuru hori Gipuzkoako biribilgunearen kilometro bakoitzeko kalkulatutako muga arrunten barruan mantentzen dela”.
Politikoen jarrera, kritikagai
Bigarrenik, osteguneko bilerara, Arartekoari ordezkari publikoen jarrera helarazteko asmoz doaz. “Herritarrei entzun eta jaramonik egin gabe aurrera jarraitzen baitute, eskubide indibidual zein kolektiboak inbadituz eta kaltetuz. Eskubide kolektiboak kaltetzen dira, hala nola demokrazia parte-hartzailea gauzatzearen emaitzak (notarioaren aurrean erregistratutako sinadurak edo testatutako eta egiaztatutako kontsultak), bai eta eskubide indibidualak ere, hala nola atsedenerako eskubidea, osasunerako eskubidea eta, zehazkiago, haurren osasunerako eskubidea”.
Politikoek ”azpikeriaz eta aldez aurretik pentsatuta, N-1 errepidearen egungo trazaduraren gehiegizko dimentsioak eragiten duen ingurumen-inpaktua ezagutzeko aukerarik utzi gabe” jokatu dutela eta jarrera hori kalifikaezina eta erabat onartezina” dela salatuko du bileran herritar taldeak.
Azkenik, Arartekoari zera eskatuko dio taldeak: “kautelazko neurriak eska ditzala N-1 eta A-15 errepideen eremuan, Sorabillatik Bazkardora, proiektua garatzea dakarren edozein prozedura geldiarazteko, harik eta ingurumen-organoak parte hartzen duen arte eta bide-azpiegitura osoak, adarrak barne, ingurumenean duen eraginari buruzko azterlanari buruzko irizpena eman arte”. Uste duenez, “ingurumen-organoaren eta ere irispenaren gabezia aldez aurretik pentsatutako kalkulutzat jotzen da”.
Arartekoa “jo daitekeen esparru politikoko azken erakundea” dela uste du herritarren talde horrek, eta badu itxaropena “Andoaingo herritar guztien eskubide indibidual eta kolektiboei erantzungo” diela; “hala ez balitz, beste instantzia batzuetara jo beharko litzateke, justizia arruntera, Europako auzitegietara edo, mugimendu zibil zabal eta plural baten bidez, desobedientzia zibileko ekintza baketsu baina tinko, irmo eta eraginkorretara”.
Bilera emankorra izango dela iruditzen zaio andoaindar talde horri, “bildutako dokumentazioa zabala eta oso argia baita”.