Hala ere, herritarrak argi dauka: etxebizitzak izaten jarraitzen du kezka nagusia eta desberdintasunaren eragile nagusietako bat, aurreko burbuilaren prezioak nabarmen gainditzen dituzten prezioekin.
Arazoa ez da konponbiderik ez dagoela, konponbide gogorrenak, eraginkorrenak eta, aldi berean, beharrezkoak aplikatzeko ausardia falta baizik. Urteak daramatzagu 70 udalerritan baino gehiagotan etxebizitza hutsei Ondasun Higiezinen gaineko Zergaren (OHZ) errekarguak aplikatzen, baina emaitza penagarria izan da etxebizitza hutsak merkaturatzeari dagokionez. Adibide bat jarriko dugu: Bilbo. 8.800 etxebizitza daude justifikaziorik gabe hutsik, eta errekargua ordaintzen dute; aldi berean, Etxebiden alokairu sozialerako izena emanda dauden 9.000 eskatzaile inguruk etxebizitza baten beharra dute, eta ez dute merkatu libreko alokairua ordaintzeko laguntzarik jasotzen. Errekargua %75era igoko da –batez beste 59 eurotik 179 eurora igaroz–, eta hainbat urtetan 7 etxebizitza bakarrik!! mobilizatu ditu. Zorionak: Udalak errekarguaren bidez 1,5 milioi euro jasoko ditu, baina jabeek, beldurtu beharrean, nahiago dute errekargua ordaindu eta beren etxebizitzen mantentze- eta narriadura-kostuak beren gain hartu, merkatuan jarri baino. Gainerako euskal hiriburuetan datuak antzekoak dira, eta are larriagoa eta lotsagarriagoa da Idealistan bertan hiriburu horietan eskaintzen diren epe luzeko alokairuko etxebizitzen kopuruarekin alderatzen badugu.
Mesedez, norbaitek azal diezadala zergatik ezin ditugun kritikatu eta seinalatu jabe horiek, dituzten pizgarri guztiak kontuan hartuta, nahiago dutenean etxebizitza erabilerarik gabe eta justifikaziorik gabe mantentzea, etxebizitza hori hondatzen ari den bitartean, horniduren gastu finkoei aurre eginez eta merkatuak eskaintzen duen errentagarritasun ekonomiko oparoa lortu gabe. Ez didate inolako errukirik ematen. Hemen irauten duen gauza bakarra da nik jabetza bat dudala eta harekin nahi dudana egin dezakedan dogma zaharra; dogma hori, ordea, etxebizitzaren funtzio sozialak gainditu du dagoeneko.
Errekargua etxebizitza hutsak merkaturatzeko tresna gisa agortu dela erakusten duen ebidentzien aurrean, eztabaida ofizialak eta mediatikoak beste alde batera begiratzen tematzen dira. Beste urrats bat behar dugu: etxebizitza hutsaren kanona eta nahitaezko alokairua. Ez da burutazio hutsa; epe ertainera arazoari aurre egiteko bide bakarra da, etxebizitza berrien sustapenak eta, batez ere, behar gehien duten klaseentzako alokairu sozialeko etxebizitzek urteak behar baitituzte errealitate bilakatzeko. Eta urte gehiago beharko dituzte erabat baztertzen dugun %30eko kupoarekin, zeinaren bidez alokairu sozialeko 10etik 3 etxebizitza 20.000 eta 46.000 euro arteko diru-sarrerak dituztenentzat gordeko baitira.
Nahi adina borondate dago kupoez eta klase ertainarentzako politikaz hitz egiteko, baina, badirudi, justifikaziorik gabe etxebizitza hutsak pilatzen dituenaren poltsikoa ukitzea oraindik ere tabua dela. Ez dezagun inor engaina: alderdiek eta hedabideek primeran dakite neurri hauek funtzionatuko luketela. Baina beldur diote eztabaida irekitzeari, badakitelako ez zaiela gustatuko eliteei, inbertsio-funtsei eta errentistei, ezta neurri horiek beren poltsikoan eragiten dieten beren alderdietako boto-emaileei ere.
Etxebizitzaren arazoari buruz egun batean bai eta hurrengoan ere argitaratzea, hipokrisia eta arduragabekeria da. Espainiako gainerako lurraldeak baino askoz hobeto egon gaitezke, baina Europarekin alderatuta askoz okerrago gaude. Konformismoa kalean lo egiten ez duenaren luxua da. Milaka herrikide etxebizitza beharretan eta beste hainbeste etxebizitza itxita daudenean, konponbidea ez da errekargu sinboliko bat, benetako mobilizazioa baizik. Ausardia, mobilizazioa eta kontakizuna besterik ez dira falta.
Bai, egin daiteke. Baina askok ez dute nahi.